گپ صمیمی با عباس باغبان / اعتمادسازی و جذب سرمایه در گرو مشورت دلسوزانه Abbas Baghban Discusses Startup Growth and Trust in Tabriz's Tech Scene

شرایط کرونا که اکثر افراد را به حالت دورکار درآورده است، به فرصت مناسبی تبدیل شده تا بتوانیم با اهالی اکوسیستم استارتاپی تبریز گفتگویی انجام دهیم. عباس باغبان، هم‌بنیانگذار و مدیر عامل شرکت معماران داده، اولین نفری است که پای صحبت‌ها و تجارب آن نشسته‌ایم. صاحبین اکثر استارتاپ‌هایی که در تبریز متولد شده‌اند و بیشتر بر روی اپلیکیشن متمرکز بوده‌اند، حتما عباس باغبان را می‌شناسند. عباس باغبان و تیمش در طی سال‌های اخیر، توسعه دهنده اپلیکیشن‌ها استارتاپ‌های تبریزی بسیاری بوده‌اند. در این گفتگو که با موضوع "سرویس توسعه اپ و وب‌سایت در تبریز" انجام گرفت، درد و دل‌ها، توصیه‌ها و تجربه‌های مدیر عامل جوان این شرکت را شنیدیم. هرچند که این گفتگو از ابتدا محدود به تبریز نماند و گفتگو را به کل ایران تعمیم دادیم.

با معرفی خودت و نحوه ورودت به دنیای کسب‌وکارهای دیجیتال گفتگو را آغاز کنیم. 

برنامه نویسی را از سال ۸۸ شروع کردم و برای مدتی به صورت آزادکار فعالیت می‌کردم. از سال ۹۲ با دوستم، بهزاد شیرین‌دلی، تیم سازی را شروع کردیم که منجر به افتتاح شرکت معماران داده شد. از سال ۹۳، که اولین پروزه را گرفتیم، تا امروز که با شما صحبت می‌کنم، توسعه فنی ۵۴ استارتاپ را انجام داده‌ایم.

معمولا سعی داریم فقط سیستم فنی برای کسب‌وکارها ارائه نکنیم و در کنار این سیستم، به عنوان منتور و بخاطر حس مسئولیت، تجربه‌های کسب‌وکاری‌مان را هم به کارآفرینان و صاحبین سرمایه انتقال دهیم.

در حال حاضر هم تیم‌‌مان ۲۳ نفر هست که تیم‌های وب، موبایل، UI را تشکیل می‌دهند. به تازگی هم در حال توسعه تیم هوش مصنوعی هستیم. البته داخل مجموعه تیم تولید محتوا و بازاریابی هم داریم که صرفا برای مجموعه خودمان است و فعلا برای مشتری‌ها ارائه سرویس در این بخش نداریم.

در کل می‌‌توان گفت نیمی از مشتری‌های معماران داده از تبریز و نصف بقیه از سایر شهرهای ایران مانند تهران، ارومیه، مشهد و تعداد مشتری خارجی هم داریم. همکاری ما با بعضی از مجموعه‌ها هم به صورت بلند مدت است و می‌توان گفت به عنوان شریک در کنار این مجموع‌ها هستیم.

اغلب مشتریان شما چه کسانی هستند و چه وجه مشترکی دارند؟ 

معمولا مشتری‌های ما از طیف‌های مختلفی بوده‌اند، از معلم شیمی گرفته تا دندانپزشک و حتی دانشجویانی که ایده یک کسب‌وکار تازه داشتند. شاید بتوان گفت نقطه مشترک تمامی این افراد داشتن ذهن خلاق و تجربه استفاده از یک سرویس آنلاین بود. مشتری‌های ما اکثرا دغدغه کارآفرینی و توسعه کسب‌وکارشان را دارند و ورود به این فضا را یک فرصت عالی برای سرمایه‌گذاری قلمداد می‌کنند.

معمولا افرادی که در حوزه کاری خودشان کسب‌وکاری را راه اندازی می‌کنند، درصد موفقیت‌شان نسبت به سایرین بیشتر است. عده دیگری هم هستند که قصد سرمایه‌گذاری در این حوزه را دارند و فعالیت تخصصی‌شان در یک حوزه دیگر است.

افرادی که سرمایه وارد این حوزه می‌کنند، حکم یک فرصت را برای فضای استارتاپی دارند، زیر جذب سرمایه موجب رشد صنعت نرم‌افزاری و اکوسیستم فناوری شهر می‌شود. نتیجه رشد فضای کسب‌وکارهای آنلاین هم می‌تواند تاثیر مستقیم بر تک‌تک اعضای اکوسیستم بگذارد.

در عوض در مقابل این افراد نیز ما مسئول هستیم و وظیفه داریم تا دید صحیح نسبت به فضای آنلاین ارائه دهیم و در راستای ایده و یا کسب‌وکار آنلاین‌شان راهنمایی‌های لازم را انجام دهیم و منافع شخصی و کوتاه مدت را اولویت قرار ندهیم.

همیشه من از این استراتژی جواب گرفتم و سعی دارم مشتری را خودم و یا با معرفی کردن به افراد متخصص در هر حوزه راهنمایی کنم تا بتوانند درک درستی بیابند. حضور نفراتی که سرمایه کافی دارند اما شناخت درستی از این فضا ندارند، بعد از کسب شناخت کافی؛ می‌تواند منفعت جمعی پدید آورد.

ما وظیفه داریم برای بهبود شرایط اکوسیستم، سرمایه‌های جدید و سرگردان را به این سمت جذب کنیم. هرچند در گذشته برخی از افراد فعال در این حوزه با اطلاعات غلط و در نظر گرفتن منافع کوتاه مدت باعث کژتابی و دور شدن افراد زیادی از این حوزه شده‌اند ولی من معتقدم که با ارائه مشورت صحیح و دلسوزانه، می‌توان سرمایه‌ بیشتری را وارد اکوسیستم کرد و اعتماد از دست رفته را بازگرداند.

اویل مجبور بودیم مفاهیم بسیار ساده را هم ما برای مشتریان توضیح دهیم و افراد مختلف را به سمت راه‌اندازی استارتاپ و کسب‌وکار آنلاین سوق دهیم، اما امروزه وضعیت برعکس شده‌است. امروز شناخت از فضای استارتاپی بیشتر شده افراد تمایل بیشتری برای راه‌اندازی کسب‌وکارهای آنلاین دارند. هرچند گاها این شناخت کامل و درست نیست و  حتی مجبور می‌شویم مانع از راه‌اندازی برخی از این کسب‌وکارها و استارتاپ‌ها شویم.

شرایط فعلی و اپیدمی کرونا باعث شده ‌است تا اکثر افراد نیازهای روزانه و مصرفی خودشان را، مانند خرید‌های سوپرمارکتی؛ به صورت اینترنتی انجام دهد. کرونا با تمامی بدی‌هایی که با خود داشت باعث شکستن یک سد ذهنی میان عموم مردم شد و تمایل به خرید اینترنتی در جامعه رشد زیادی کرد.

بین اپلیکیشن‌ها و سایت‌هایی که راه‌ اندازی کرده‌اید، برخی؛ کسب‌وکارهای شکست خورده‌ای شده‌اند و برخی موفق. به نظر شما عامل اصلی این شکست و موفقیت چه بوده؟

معمولا افرادی که در حوزه فعالیت خودشان کار می‌کنند و بدنبال خلق ارزش افزوده در کسب‌وکارشان هستند، درصد موفقیت بیشتری دارند. اگر بخواهیم در مورد دلایل شکست استارتاپ‌ها صحبت کنیم باید به نداشتن سواد علمی برای راه‌اندازی کسب‌وکار آنلاین و دیجیتال، محدود کردن کسب‌وکار به موقعیت جغرافیایی محدود مانند تبریز، توسعه تک بعدی کسب‌وکار و عدم توجه به نیاز‌های مشتری اشاره کنیم.

ما اصطلاحا به کسانی که به صورت تک بعدی به توسعه کسب‌وکار فکر می‌کنند می‌گویم فاندرهای گوشیه گیر؛ این فاندرها فقط به یک بعد کسب‌وکارشان توجه می‌کنند. مثلا فقط به فکر توسعه فنی سیستم هستند و پاشنه در را برای اضافه کردن فیچرهای جدید درمی‌آورند و توجهی به قسمت بازاریابی و ... کسب‌وکارشان ندارند. ما معتقدیم این نسبت حداقل باید ۵۰/۵۰ باشد.

بزرگترین آفتی که در جان اکثر کسب‌وکارها هست محدودیت خودشان به ایران و یا حتی فقط تبریز است و هیچ برنامه و شوقی برای ورود به بازار کل ایران و یا حتی بازار بین‌المللی ندارند. اغلب هم استراتژی برای خروج ندارند و در مقابل حضور رقیب‌های قدرتمندتر بازار را تسلیم آن‌ها می‌کنند.

در شرایط فعلی ورود کدام صنایع به دنیای کسب‌وکارهای آنلاین را پیشهاد می‌کنی؟

یک نکته را مجددا تاکید می‌کنم که محدود کردن فعالیت کسب‌وکار آنلاین به یک موقعیت جغرافیای مانند تبریز می‌تواند باعث شکست آن شود. با این حال قرار هم نیست که هر کسب‌وکاری که در حوزه خود فعالیت خوبی دارد حتما به فکر دیجیتالی کردن کسب‌وکارش باشد و به سمت کسب‌وکار آنلاین بیاید.

فضاهای کار اشتراکی، مراکز رشد و ... چه تاثیری در اکوسیستم و جذب نفرات جدید به اکوسیستم دارند؟

شخصا از تمامی کسانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، استقبال می‌کنم ولی بر اساس تجربه‌ای که داشتم مجموعه‌‌های دولتی این چنینی نتوانستد کمک خاصی کنند؛ برعکس در اکثر مواقع مانع رشد افراد شدند. معمولا مجموعه‌های دولتی از افراد و مجموعه‌ها استفاده رسانه‌ای می‌کنند و کمک چندانی به آن‌ها نمی‌کنند و باعث ایجاد امید واهی می‌شوند.

از ۵۴ استارتاپی که با آن‌ها کار کرده‌ایم، هیچ‌کدام هیچ حمایت یا کمکی از مجموعه‌های این چنینی دریافت نکرده‌اند.

البته هستند افراد دلسوزی که که فداکارانه فعالیت می‌کنند ولی در طی این سال‌ها مجموعه‌ی موفقی را ندیده‌ام که از این مراکز رشد پدید آمده باشد. در کل امیدوارم تمامی کسانی که تلاش می‌کنند واقعا بتوانند تاثیر مثبتی برجا بگذارند.

به نظرت آیا برون سپاری بخش فنی پروژه‌ها، مخصوصا در آغاز مسیر، کار درستی است و یا بهتر است تیم فنی داخلی شکل بگیرد؟

به نظر من برای اینکه یک تیم فنی بتوانند خروجی خوب و مناسب ارائه کنند، باید به خوبی با هم هماهنگ شوند که این فرایند خود بسیار زمان‌بر است. مخصوصا هم که امروز کارها بسیار تخصصی شده است و هر فرد مسئول توسعه یک بخش از سیستم فنی را بر عهده دارد و مانند گذشته یک نفر کدهای تمامی قسمت‌ها را نمیزند.

از این رو استخدام نفرات تخصصی برای همه حوزه‌ها کار سخت‌تر و هزینه‌بری است و باید به استخدام نفرات full stack developer روی آورد که از نظر من نفر Full Stack وجود ندارد و خروجی نهایی هم کیفیت مورد مد نظر را نخواهد داشت. پس به نظر من بهتر است در آغاز کار قسمت فنی را برونسپاری کنند. در برخی از کسب‌وکارها این برون سپاری باید ادامه داشته باشد.

نظرت درباره کسب‌وکارهای خدمات محور چیست و تعداد کسب‌وکارهای خدمات محوری که به شما مراجعه کردند چقدر هستند؟ آیا فاندرها به دنبال راه‌اندازی استارتاپ خدمات محور هستند؟

تعداد کسب‌وکارهای خدمات محور خیلی محدود و کم‌اند. یکی از دلایل نبود پختگی کافی است که به سمت راه‌اندازی کسب‌وکارهای خدمات محور کمتر رفته می‌شود. دلیل دیگرش هم خود ما هستیم که در همایش‌ها و ایونت‌ها اکثرا با کسب‌وکارهای محصول محور برروی سن حاضر شدیم. البته نمی‌توان گفت سوق پیدا کردن به سمت استارتاپ‌های خدمات محور، بجای محصول محور نشان از بلوغ است ولی خلاقیت و مزیت‌های رقابتی در کسب‌وکارهای محصول محور هم به نسبت کم‌تر است.

سپاس از وقتی که برای ما اختصاص دادی.

متشکر از شما.

The conditions of Corona, which have put most people in a remote work state, have turned into a suitable opportunity to have a conversation with the members of the startup ecosystem in Tabriz. Abbas Baghban, co-founder and CEO of Data Architects Company, is the first person we have sat down with to hear his thoughts and experiences. Most owners of startups that have been born in Tabriz and have focused more on applications definitely know Abbas Baghban. Abbas Baghban and his team have been the developers of many Tabrizi startup applications in recent years. In this conversation, which was held on the topic of "App and Website Development Services in Tabriz," we heard the pains, recommendations, and experiences of the young CEO of this company. Although this conversation did not remain limited to Tabriz from the beginning, we generalized the discussion to all of Iran.

Let's start the conversation by introducing yourself and how you entered the world of digital businesses.

I started programming in 2009 and worked as a freelancer for a while. In 2013, I started building a team with my friend, Behzad Shirin-Deli, which led to the establishment of Data Architects Company. Since 2014, when we took our first project, until today, while I am speaking with you, we have technically developed 54 startups.

We usually try not to just provide a technical system for businesses and, alongside this system, as mentors and out of a sense of responsibility, we also transfer our business experiences to entrepreneurs and investors.

Currently, our team consists of 23 people who form the web, mobile, and UI teams. We are also in the process of developing an artificial intelligence team. Of course, we also have a content production and marketing team within the organization, which is solely for our own company and we currently do not provide services in this area for clients.

In general, it can be said that half of Data Architects' clients are from Tabriz and the other half are from other cities in Iran such as Tehran, Urmia, Mashhad, and we also have some foreign clients. Our collaboration with some organizations is also long-term, and it can be said that we are partners alongside these organizations.

Who are your typical clients and what commonalities do they have?

Our clients have usually been from various backgrounds, from chemistry teachers to dentists and even students who had an idea for a new business. It can be said that the common point among all these individuals is having a creative mind and experience using an online service. Most of our clients are concerned about entrepreneurship and developing their businesses and consider entering this space an excellent investment opportunity.

Generally, individuals who start a business in their field have a higher success rate compared to others. There are also others who intend to invest in this area but their specialized activity is in another field.

Individuals who invest in this area act as an opportunity for the startup space, as attracting investment leads to the growth of the software industry and the technology ecosystem of the city. The result of the growth of online businesses can also have a direct impact on each member of the ecosystem.

In return, we are responsible to these individuals and have a duty to provide a correct perspective on the online space and to guide them in line with their idea or online business, prioritizing personal and short-term interests.

I have always received positive feedback from this strategy and I try to guide the client myself or by introducing them to specialists in each field so they can gain a proper understanding. The presence of individuals who have sufficient capital but do not have a proper understanding of this space can create collective benefits after gaining sufficient knowledge.

We have a duty to attract new and wandering investments to improve the conditions of the ecosystem. Although in the past, some active individuals in this area, with incorrect information and considering short-term interests, have caused many people to be misled and distanced from this field, I believe that by providing correct and compassionate advice, we can bring more investment into the ecosystem and restore lost trust.

Initially, we had to explain very simple concepts to our clients and guide various individuals towards launching startups and online businesses, but today the situation has reversed. Today, awareness of the startup space has increased, and individuals have a greater desire to launch online businesses. Although sometimes this understanding is not complete and correct, we even have to prevent the launch of some of these businesses and startups.

The current situation and the Corona epidemic have caused most individuals to conduct their daily and consumable needs, such as supermarket purchases, online. Despite all the negatives that came with it, Corona broke a mental barrier among the general public and the tendency for online shopping has significantly increased in society.

Among the applications and websites you have launched, some have failed and some have succeeded. What do you think is the main factor behind this failure and success?

Generally, individuals who work in their field and seek to create added value in their business have a higher success rate. If we want to talk about the reasons for startup failures, we should mention the lack of scientific knowledge for launching online and digital businesses, limiting the business to a restricted geographical location like Tabriz, one-dimensional business development, and not paying attention to customer needs.

We colloquially refer to those who think about business development in a one-dimensional way as one-dimensional founders; these founders only pay attention to one aspect of their business. For example, they only think about the technical development of the system and are focused on adding new features without paying attention to marketing and other aspects of their business. We believe this ratio should be at least 50/50.

The biggest plague that exists in most businesses is their limitation to Iran or even just Tabriz, with no plans or enthusiasm to enter the market of all of Iran or even the international market. Most also do not have a strategy for exit and surrender the market to stronger competitors.

In the current situation, which industries do you recommend entering the world of online businesses?

I want to emphasize again that limiting online business activities to a geographical location like Tabriz can lead to failure. However, it is not necessary for every business that is doing well in its field to think about digitizing its business and moving towards online business.

What impact do coworking spaces, incubators, etc. have on the ecosystem and attracting new individuals to the ecosystem?

I personally welcome all those who work in this field, but based on my experience, such government organizations have not been able to provide significant help; on the contrary, they have often hindered the growth of individuals. Government organizations usually use individuals and organizations for media purposes and do not provide much assistance, creating false hope.

Of the 54 startups we have worked with, none have received any support or help from such organizations.

Of course, there are compassionate individuals who work selflessly, but over the years, I have not seen a successful organization that has emerged from these incubators. Overall, I hope that all those who strive can truly make a positive impact.

Do you think outsourcing the technical part of projects, especially at the beginning of the journey, is the right thing to do, or is it better to form an internal technical team?

In my opinion, for a technical team to provide good and suitable output, they must coordinate well with each other, which is a time-consuming process. Especially today, tasks have become very specialized, and each individual is responsible for developing a part of the technical system, unlike the past when one person wrote the code for all parts.

Therefore, hiring specialized individuals for all areas is more challenging and costly, and it is necessary to rely on hiring full stack developers, which in my opinion, does not exist, and the final output will not have the desired quality. So I believe it is better to outsource the technical part at the beginning. In some businesses, this outsourcing should continue.

What is your opinion about service-oriented businesses, and how many service-oriented businesses have approached you? Are founders looking to launch service-oriented startups?

The number of service-oriented businesses is very limited and small. One reason is the lack of sufficient maturity, which leads to fewer attempts to launch service-oriented businesses. Another reason is us, as we have mostly presented product-oriented businesses on stage at conferences and events. However, it cannot be said that moving towards service-oriented startups instead of product-oriented ones indicates maturity, but creativity and competitive advantages in product-oriented businesses are also relatively less.

Thank you for the time you dedicated to us.

Thank you.